Hoe kan ik mijn impulsieve gedrag beheersen

12 januari 2024

Spreken is zilver en zwijgen is goud. Zelf was ik laat met praten als kind, en mijn oma zei altijd: Ach, als ie het zwijgen maar leert. Impulsiviteit kan soms best handig zijn, maar vaak ook niet. Heb jij wel eens gehad dat je achteraf vond dat je te snel hebt gereageerd? Dan kan deze blog je helpen om impulsief gedrag wat meer te beheersen.

Wat is impulsief gedrag?

Het gaat om gedrag waarbij een reactie die opkomt ook direct wordt uitgesproken, zonder remmingen. Daarmee heb je verminderde controle over je eigen gedrag. Soms erg handig omdat je snel en ad-rem kan reageren, maar vaak ook onhandig omdat over de beste beslissingen af en toe moet worden nagedacht.

Oorzaken van impulsiviteit

Allereerst is het goed om te melden dat impulsiviteit niet altijd negatief hoeft te zijn. Een kans pakken en snel reageren kan ook prima uitpakken. Wanneer je merkt dat je zelfbeheersing echt minder is of wordt (spijt hebben, achteraf vaak anders had willen reageren) dan is het tijd om in actie te komen. Impulsen zitten in het reptielenbrein. Door opvoeding, karakter en je voorkeursgedrag kunnen oorzaken ontstaan van impulsief gedrag. Stel je moest er vroeger altijd snel bij zijn, of je was regelmatig in een omgeving waarbij je snel moet reageren, dan kan dit later gevolgen hebben voor je impulsbeheersing.

Psychologische achtergronden

Het is handig om de psychologische achtergronden achter impulsiviteit te begrijpen. Vandaar even een korte uitleg.
Ons brein heeft een hypothalamus, ook wel het reptielenbrein genoemd. In dit gedeelte van het brein zitten onze impulsen (intuïtie, instinct). Normaal gesproken gaan deze impulsen naar je cognitieve brein (neocortex) waarbij je logisch gaat nadenken over je impulsen. Ons brein bestaat uit allerlei zenuwcellen die neuronen worden genoemd, en tussen al die cellen worden telkens verbindingen gelegd. Deze verbindingen zijn bijvoorbeeld serotonine, dopamine en adrenaline. Wanneer je brein goed werkt, zal regelmatig impulsbeheersing plaatsvinden zodat je controle blijft houden over je eigen gedrag.

Voorbeeld:
Stel je komt in een conflictsituatie en plots staat er iemand voor je die agressief gedrag vertoont. Ons impuls zegt, vechten of vluchten. Wanneer je leert om de situatie even te overzien (10 seconden ademhalen) dan kan de ander bijvoorbeeld tot bedaren worden gebracht waardoor de situatie niet escaleert.

Impulsiviteit en werkprestaties

Een mooi onderdeel om nader te bekijken. Impulsiviteit kan leiden tot zelfs betere werkprestaties wanneer je bijvoorbeeld snel moet beslissen in een zeer dynamische omgeving. Op de Amsterdam Exchange is snel handelen soms nodig, met alle risico’s van dien. Vaak leidt het echter tot verminderde werkprestaties omdat simpelweg je gedrag minder onder controle is en de beste keuzes niet vanuit impuls worden gemaakt. Ons gedrag is medebepalend voor de snelheid waarmee we keuzes maken, echter staat dit los van impulsbeheersing. Dan denk je eigenlijk niet na en handel je gewoon zonder de consequenties goed te overzien.

Ook is aangetoond dat impulsief gedrag kan leiden tot concentratieproblemen, en afleiding en verminderde concentraties hebben direct invloed op je effectiviteit.

Herkennen van impulsief gedrag

Ondoordacht gedrag, snel reageren, veel praten, er zomaar dingen uitflappen, snel afgeleid zijn, slecht luisteren, slecht taken afmaken. Wanneer je één of meerdere van deze symptomen herkent dan heb je te maken met (te) veel impulsief gedrag. En wanneer je er zelf last van hebt, dan is het zaak om zelf in actie te komen. In de psychologie worden ook wel eens zelfrapportagelijsten ingevuld, waarmee impulsief gedrag zichtbaar wordt.

Hoe ga je om met iemand die erg impulsief is?

Als je herkent dat iemand impulsief is, kan het contraproductief zijn om direct tegen te spreken of oneens te zijn. Dit kan de impulsiviteit juist versterken. Tegenstand leidt tot meer tegenstand.

Het is belangrijk om bij herkenning niet meteen zelf te reageren. Laat het moment voorbijgaan en bespreek het eventueel later. Als iemand bijvoorbeeld erg direct en stellig is tijdens een vergadering, kun je ervoor kiezen om daar op dat moment niet op in te gaan, en het later één-op-één te bespreken om te begrijpen waarom diegene zo reageerde.

Stel veel vragen en toon vooral interesse in plaats van te oordelen. Waarom reageert iemand op deze manier? Wat is de onderliggende gedachte? Staat de persoon open om het vanuit een ander perspectief te bekijken?

Tips om om te gaan met impulsief gedrag

 

Tip 1 | haal 10 seconden adem

Leer van je fouten en leer om in bepaalde situaties 10 seconden adem te halen in plaats van direct te reageren.

Tip 2 | gebruik de juiste ademhaling

Impulsiviteit zorgt ervoor dat je hoger gaat ademen, waardoor ademhaling slechter wordt. In een situatie waarin je de neiging hebt om snel te handelen, let dan eens op je ademhaling. Zorg er, eigenlijk altijd, voor dat je adem laag zit (middenrif).

Tip 3 | (H)erken je eigen impulsiviteit

Wanneer je heel goed weet wanneer je impulsief reageert en je weet ook wat je eigen negatieve effecten zijn, dan kun je vooraf al wat scenario’s bedenken. Stel je weet van jezelf dat je vaak in vergaderingen, snel impulsief en vanuit emotie reageert. Neem je dan eens voor om even rustig af te wachten.

Tip 4 | deel je ervaring met je omgeving

Wanneer je weet dat je vaak te snel reageert, deel dit dan eens met een aantal mensen die je vertrouwt. Dan is er meer begrip en neemt je impulsiviteit direct af.

Tip 5 | Bereid je goed voor

Heb je een gesprek of een meeting dan is goede voorbereiding essentieel. Bedenk vooraf scenario’s hoe je gaat reageren en waarom. Hoe minder verrassingen hoe beter. Vragen kun je voorbereiden en vooral ook scenario’s.

Impulsiviteit heeft pas een negatieve lading wanneer je er zelf last van hebt. Dus verlies vooral ook niet je eigen kracht in situaties. Wanneer je merkt dat het je in de weg gaat staan, dan is het zinvol om er eens bij stil te staan. De werking van ons brein is nog steeds ondoorgrondelijk en dat maakt het ook interessant. Je kunt je brein wel degelijk beïnvloeden dus doe er vooral je voordeel mee.

Een weldoordachte groet,

Ontdek de training die bij je past

Meer informatie

Kies voor jezelf of een collega als je als individu de training wil volgen.

Kies voor groep als het gaat om deelname in een groep met mensen van verschillende afdelingen of organisaties.

Een team heeft gezamenlijke doelen en werkt nauw samen. Vaak dezelfde afdeling of een projectteam.

Voor een team

Teamspirit

Martin van Limbeek

Ondernemer en trainer

Martin is trots dat hij deel uitmaakt van Het Effectieve werken team.. Hij gelooft in inspiratie door echtheid. In geen enkel boek leer je hoe te inspireren, dat komt uit je hart en uit de diepe wens om anderen echt te helpen. Als trainer / ondernemer binnen Het effectieve werken ziet Martin de combinatie van inspiratie en een bewezen methodiek waardoor je in iedere training de deelnemer raakt om het morgen nog beter te doen, effectief te gaan doen.

Lees meer over Martin van Limbeek