We horen vaak de term lichaamstaal, maar wat is het eigenlijk? Hoe belangrijk is het? Hoe kun je lichaamstaal effectief gebruiken? Zoals met alles geldt de regel dat wanneer je iets bewust inzet de kracht ervan groter wordt. In deze blog wordt ingegaan op al je vragen over lichaamstaal, uiteraard in combinatie met effectief werken.
Wat is lichaamstaal?
Lichaamstaal is eigenlijk alles dat je laat zien door gebaren en uitdrukkingen zonder tekst. Het gaat hier voornamelijk om je gezichtsuitdrukking, je lichaamshouding, je ogen en je uitstraling.
Het belang van lichaamstaal in communicatie
Ooit leerden we in trainingen, en nog steeds in onze training timemanagement, dat non-verbale communicatie ongeveer 90 procent van je totale communicatie. Het gaat er in feite dus niet eens om wat je zegt maar vooral hoe je het zegt en hoe je het brengt. Geloof je er zelf in? Ben je overtuigd? Dan straal je dat vaak ook uit en wanneer je dat bewust in zet wordt je krachtiger.
Voorbeeld: de vergadering
Vele vergaderingen zijn ergernis nummer 1 in het bedrijfsleven en bij de overheid. Kijkend naar effectief vergaderen dan is de rol van de voorzitter erg belangrijk. Hoe start je een vergadering? Wat is je houding? Maak je jezelf wat groter, ga je voorover zitten en start je stevig? Of draai je de standaard agenda af en start je een klein beetje onderuit gezakt? Vaak zie je in de vergadering erg mooi de lichaamshoudingen. Beetje onderuit, spelend met de telefoon? Of actief richting de groep met een mooie en heldere boodschap? Het gaat vaak echt niet over de onderwerpen of de uitgesproken tekst, het zit veel meer in de houding en de intentie.
Soorten lichaamstaal
Er zijn 6 soorten lichaamstaal te benoemen:
- Houding
- Gebaren
- Gezichtsuitdrukking
- Ogen
- Toon en intonatie
- Fysieke afstand
Houding
Sta je tegenover iemand? Of ernaast?
Schud je een rechte hand of een onderdanige of overheersende?
Maak je jezelf groot en zit je voorover? Of zit je achterover met je handen op je schoot?
Dit zijn 3 voorbeelden van houdingen die erg bepalend zijn voor wat je wilt uitstralen. Zit je bijvoorbeeld tegenover iemand, dan ga je de strijd aan. Zit je wat meer naast iemand dan wil je samen ergens naartoe werken. Ook het handen schudden en je houding bepalen direct je eerste indruk.
Test: Schud eens iemand de hand en let op hoe diegene de hand schudt? Recht? Onderdanig? Of overheersend? Dit zegt iets over hoe je start met elkaar. Wil ik domineren, gelijkwaardigheid of laat ik de regie bij de ander? Leuk om te testen in de praktijk. En ook mooi om erachter te komen welke handdruk jezelf geeft.
Gebaren
Met gebaren kun je vooral bewust een boodschap krachtiger maken. Teveel gebaren leiden daarentegen juist weer af van het onderwerp.
Gezichtsuitdrukking
Heb jij een pokerface of kun je direct bij je zien wat je ervan vindt? Per persoon kan dit erg verschillen. Bij sommige mensen zie je direct aan de uitdrukking wat de echte mening is. Bij anderen ook wel, maar dan moet je er iets meer moeite voor doen. Wegdraaien van de ogen bijvoorbeeld of de mondhoeken die gaan hangen zegt iets over wat je ervan vindt.
Toon en intonatie
Hoe je spreekt is erg bepalend voor de invloed die je hebt op jezelf en anderen. Spreek je monotoon en binnensmonds of heb je een helder geluid zonder uuuuh.
Fysieke afstand
Je kent wel van die mensen die veel te dicht bij je staan tijdens een gesprek? Dit geeft voor velen een erg onaangenaam gevoel. Het kan verstikkend werken. Een beetje afstand houden en dit bewust inzetten is dus erg handig.
Hoe lees je lichaamstaal?
Je kunt lichaamstaal heel gemakkelijk lezen door er simpelweg voor open te gaan staan. Bij ons thuis wordt het programma B&B vol liefde vaak gekeken. Neem bijvoorbeeld eens de tijd om hier naar te kijken vanuit lichaamstaal. De begroetingen, de lach, de afstand, de ogen. Als kijker voel je allang dat het niks wordt terwijl de kandidaat nog vrolijk lachend in de camera vertelt dat het helemaal goed zit. Wanneer je alleen al open gaat staan voor lichaamstaal dan gaat er een wereld voor je open.
Vertrouw je gevoel
Je hebt een prima gesprek gehad en toch voelt het niet goed. Vertrouw op dat gevoel en onderzoek waar het weg komt. Dit gaat je echt helpen.
Lichaamstaal spiegelen
In salestrainingen is het nog steeds een onderwerp. Het spiegelen aan je gesprekspartner qua houding bijvoorbeeld. Het is echt bewezen dat dit je kans op succes vergroot. Iemand gaat zijn eigen gedrag namelijk terugzien en dit wordt als prettig ervaren, tenzij je het erg overdreven doet.
Het belang van oogcontact
Ook oogcontact hoort bij het lezen van lichaamstaal. Door het maken van oogcontact worden hersengolven gesynchroniseerd. Te lang oogcontact voelt als erg ongemakkelijk, maar voldoende oogcontact geeft juist een gevoel van empathie en vertrouwen. Wegkijken geeft direct wantrouwen.
Het belang van stilte
Ook het laten vallen van stiltes heeft enorme impact.
Persoonlijk voorbeeld
Jaren geleden gaf ik nog veel lezingen onder de naam Kommasukkel, en nu nog steeds op aanvraag. In mijn eerste lezing voor een zaal met ongeveer 200 mensen moest ik, vanwege het onderwerp, de kracht van stilte toepassen. Door op te komen en ongeveer 30 seconden niets te zeggen ontstond er met name bij de mensen op de eerste rij een heel ongemakkelijk gevoel (bij mij trouwens ook de eerste keer). De kracht daarvan was toen direct aangetoond.
Wat je handen en voeten verraden
Je handen en voeten vertellen veel over je. Dit thema is wat onderbelicht en wel leuk om eens op te letten. Heeft iemand bijvoorbeeld onrustige voeten, dan is er sprake van ongeduld (hakken en hielen opbeuren, veel bewegen). En wanneer iemand veel voetruimte nodig heeft is er mogelijk sprake van dominantie. Ook draaien mensen onbewust de voet naar degene waar de aandacht naar uitgaat.
Bij de handen en de handdruk is al genoemd hoe je dit kunt interpreteren.
Hoe gebruik je lichaamstaal effectief?
Effectief werken gaat over het halen van je doelen. De inzet van lichaamstaal is daarin echt essentieel. In nagenoeg alles wordt je invloed bepaald door je lichaamstaal, dus dit bewust inzetten is echt belangrijk voor effectief werken. Een goede voorbereiding van een gesprek waarbij je een doel wilt halen is dus echt van belang. Hoe kom je binnen, hoe ga je zitten, hoe begin je, hoe is je houding? Allemaal zaken waarmee je rekening dient te houden. En dan is non verbaal voorbereiden van je boodschap belangrijker dan de boodschap zelf.
Een paar handige tips:
- Zorg dat je initiatief neemt daar waar het gaat om effectief zijn. Dan kun je de boodschap voorbereiden en ben je op je best.
- Besef waar je ja tegen zegt. Een leidinggevende die even bij je bureau komt om je een opdracht te geven….herkenbaar? Dan ben je snel geneigd om ja te zeggen en deels komt dit door lichaamstaal. Jij zit en je manager staat, dat geeft afstand en bepaalt je positie ten opzichte van elkaar. Vraag even bedenktijd of zeg dat je er graag even op terugkomt.
- Bereid heel goed de start van je gesprek voor. Je kunt die indruk maar 1 keer maken. Goed zitten, goed kijken, je houding, je ogen. Bereid het voor en je staat versteld van het resultaat.
Lichaamstaal in verschillende culturen
Werk je veel internationaal, dan is het van groot belang je te verdiepen in de lichaamstaal en cultuur van dat land. Klimaat en geloof zijn hierin belangrijke uitgangspunten.
In Italië wordt er bijvoorbeeld veel geknuffeld terwijl dit in Finland niet snel zal gebeuren. Een stevige handdruk is de norm in West-Europa maar in Afrika is een slappe hand juist de norm. Vooral fysiek contact maakt dat het wat ongemakkelijk kan voelen of juist als heel prettig wordt ervaren.
Lichaamstaal is dus van groot belang in vele situaties en zeker ook bij effectief werken.
Doe er je voordeel mee en gebruik je lichaam echt als taal.
