Dagelijks maken we mensen mee die een training bijwonen met als insteek dat ze er altijd iets van opsteken. En hoe vaak gaan mensen ergens actief mee aan de slag en na een week vervallen ze weer in oude gewoonten? Deze blog beschrijft veranderingen. Hoe reageert ons brein erop en hoe kun je veranderingen succesvol inzetten en volhouden.
Ons brein
Ooit las ik dat ons brein door de evolutie heen slechts 3% is veranderd. Om ons heen is er enorm veel veranderd maar ons brein beweegt daarin niet erg veel mee. Vandaar ook dat we snel teruggrijpen op oude gewoonten en vaste patronen. Wanneer je in die lekkere stoel zit in de avond heb je mogelijk ineens zin aan een blokje kaas, terwijl je er de rest van de dag niet aan dacht. Ons brein is gewend aan dit patroon door de jaren heen.
Ook moeten we constateren dat we nog heel weinig van het brein weten. Er wordt veel onderzoek gedaan en we weten steeds meer, en toch kennen we 95% van ons brein nog niet.
Wat we wel weten is dat ons reptielenbrein (ons overlevingsmechanisme, ons instinct) niet verandert. Staat je brein dus in de overlevingsstand (stress, spanning, pijn, vermoeidheid) dan zal verandering niet mogelijk zijn. Ontwikkeling is namelijk een veel minder belangrijk stadium dan overleven.
Hebben we invloed op ons brein? Jazeker. We kunnen ons brein zelfs voor de gek houden (denk eens niet aan een roze fiets?) De grootste invloed op ons brein krijgen we door beloning. Dit geldt voor dieren maar ook voor mensen. De positieve prikkel is leidend voor ons gedrag.
Concreet lukt het dus alleen om veranderingen door te voeren wanneer mensen voelen en weten wat het ze gaat opleveren.
De praktijk
In onze dagelijkse praktijk zien we af en toe mensen die graag tips en tricks willen ontvangen om mee aan de slag te gaan. Vaak zien we dan ook dat er in de praktijk niet veel van terecht komt. Ons brein verlangt terug naar de oude situatie waardoor allerlei handigheidjes niet echt worden opgeslagen. Pas wanneer de truc ook direct een positief effect heeft zal blijvende verandering worden ingezet.
Ook zien we vaak veranderteams of verandermanagers. Mooie programma’s, trainingen, bijeenkomsten en een stevig communicatieplan. En hoe vaak slagen grote veranderingen? Uit onderzoek blijkt dat ongeveer 70% van dit soort trajecten mislukt. Dit komt omdat er te lang en teveel wordt stilgestaan bij het hoe van de verandering en de inhoud van de verandering (wat). Terwijl de belangrijkste verandervraag zou moeten zijn: Waarom? En dan niet alleen het waarom vanuit organisatiekant bekeken maar ook vanuit de menselijke kant. Wat levert het mij als individu op? En geloof ik er dan ook in?
Maar we hebben toch duidelijk verteld hoe belangrijk dit is? Klopt, maar vervolgens ook gevraagd of ik het net zo belangrijk vind? Of ik er in geloof?
En daarbij komt, hoe groter de verandering, hoe groter de weerstand. Ons brein wil van de pijn af, en zal in de basis elke verandering als een kleine pijnprikkel ervaren. En enkel en alleen wanneer hij of zij ziet wat het direct persoonlijk gaat opleveren, volgt de bereidheid om er offers voor te brengen.
Praktische verandertips
Vele van onze opdrachtgevers vinden het erg belangrijk dat het geleerde ook daadwerkelijk blijvend in de praktijk wordt gebracht. De eerste toets die je dan als trainer moet doen is of elk individu dat ook wel wil, of wat er voor nodig is om de persoonlijke winst er van in te gaan zien. Ik kan een prachtige training neerzetten, maar ziet een ander het voordeel voor zichzelf er niet van in, dan bied ik een oplossing voor geen probleem.
Tip 1 | Begin met het doel voor ogen
Ga je een training in en weet je goed wat je wil bereiken? Dan is succes alleen nog een kwestie van tijd. Ga je een training in en je ziet wel wat het oplevert, dan zal de winst beduidend lager zijn. Wil je een grote verandering doorvoeren, begin dan altijd met het waarom, leg het mensen uit en vraag of ze met je mee willen doen of er in geloven.
Tip 2 | Kleine stapjes
Je hebt een geweldige training gehad en wilt al het geleerde morgen toepassen. De dag erop gaat de telefoon, je manager staat naast je bureau en je voornemen verdwijnt als sneeuw voor de zon. Stel je neemt je iets kleins voor om toe te passen, en houdt dit eens een maand vol. Dan voel je het verschil, wordt het een onderdeel van je gedrag en ben je, na de positieve ervaring, bereid de volgende stap te zetten. In mijn eigen training heb ik wel eens gevraagd of mensen alleen on de ochtend niet willen starten met hun mailbox maar met het afronden van een kleine activiteit. Verder niets. Geniet van het positieve effect en pak dan de volgende stap.
Tip 3 | wat levert het je op
Bedenk bij elke verandering wat het je als persoon kan opleveren. Zodra je het einddoel voelt en telkens daar aan denkt groeit de bereidheid om offers te brengen om het te halen.
Wil je bijvoorbeeld afvallen, vraag je dan af hoe je leven er over een half jaar bijvoorbeeld uit moet zien. Mooiere kleding kunnen dragen, 20km kunnen hardlopen? Denk dan eens elke dag aan dat te behalen doel. Hoe meer je de drang hebt om het doel te halen, hoe groter de kans dat je afvalt.
Tip 4 | Voed je brein
Je hebt je brein nodig om te kunnen veranderen. Ben je bijvoorbeeld moe, dan vergeet het maar. Het voeden van je brein is dus erg belangrijk om succes te kunnen boeken. Hoe kun je het brein voeden:
1. Slapen (doe eens een powernap)
2. Kort wandelen
3. Niks doen
Zo stijgt direct je energie niveau.
Tip 5 | Voor managers: stop met sturen
Nog te veel managers sturen of sturen bij. Mensen zijn prima in staat om zelf te sturen. Ze hebben soms wel richting nodig. Vertel dus helder waar je naartoe wil, en of zij dit ook willen. Dat is de belangrijkste bodem voor verandering.
Succes met veranderen, daar waar jij het nodig vindt.
