Je hebt een vergadering gehad, en bedenkt daarna wat je nog allemaal had willen zeggen, of iemand spreekt je direct aan en je staat met je mond vol tanden. Herkenbaar?
Deze blog gaat over het weerwoord in de positieve zin van het woord. Is een weerwoord geven te leren? En hoe kun je dit dan het beste doen? Lees snel verder voor de antwoorden.
Wat bedoelen we met een weerwoord?
Een weerwoord is een korte, duidelijke reactie op iets dat iemand tegen je zegt. Het is geen ellenlange discussie, geen monoloog en ook geen aanval. En vooral dat laatste is wel belangrijk om te melden. Het is niet bedoeld al aanval maar om een korte duidelijke reactie te geven op hetgeen gezegd is, met als doel om de eventuele mening of het punt kracht bij te zetten of te laten veranderen. Het is simpelweg een manier om:
- Aan te geven waar jij staat en wat je ervan vindt
- Je mening of grens duidelijk te maken zonder aan te vallen
- Misverstanden te voorkomen
- Jezelf te verdedigen als dat nodig is zonder de strijd aan te gaan
Een weerwoord hoeft niet hard te zijn, het draait vooral om helderheid en zelfvertrouwen.
Voorbeeld:
“Doe toch niet zo gevoelig.”
Weerwoord: “dank je wel en het gaat me meer om duidelijkheid dan mijn gevoel”
Of:
“Dat heb jij vast verkeerd begrepen.”
Weerwoord: “Ik weet zeker dat ik je goed heb gehoord, en ik wil er graag anders naar kijken.”
Kort. Rustig. Duidelijk.
Waarom een weerwoord soms handig is
Veel mensen denken dat een weerwoord geven betekent dat je ruzie zoekt. Eerder het tegenovergestelde is waar.
Een weerwoord zorgt ervoor dat:
- je niet over je heen laat lopen
- je misverstanden sneller oplost
- je je grenzen aangeeft
- je serieuzer genomen wordt
- je zonder agressie toch invloed hebt op het gesprek
Het is een vorm van mondelinge zelfverdediging. Niet schreeuwen, niet terugbijten, maar simpelweg stilstaan voor jezelf.
Een gesprek zonder weerwoord kan voelen alsof je toegeeft, zelfs als je dat niet wilt. Soms loop je dan uren rond met een naar gevoel “Had ik maar wat gezegd…”
Een goed weerwoord voorkomt dat. Wel is het goed om te beseffen dat een goed weerwoord niet direct je invloed vergroot op dat moment. Daar zijn andere methoden veel beter geschikt voor. Het gaat erom dat mensen je bijvoorbeeld serieus nemen in bepaalde situaties.
En wil je invloed vergroten? Lees dan eens onze andere blog.
Hoe je een weerwoord geeft zonder discussie te verergeren
Een goede comeback is geen aanval, maar een stopteken.
En dat bereik je met drie simpele stappen:
1. Houd je antwoord kort
Hoe langer je praat, hoe groter de kans dat het gesprek ontspoort.
Korte zinnen zijn krachtig:
- “Daar ben ik het niet mee eens.”
- “Dat klopt niet.”
- “Zo zie ik het anders.”
Nog beter is het om negatieve associaties te voorkomen. Daar ben ik het niet mee eens, is hetzelfde als “Ik zie het anders” Door negativiteit komt er sneller strijd.
2. Gebruik een rustige toon
Je hoeft niet harder te praten om sterker te zijn.
Rust maakt het effect juist groter. Emotie achterwege laten helpt hier enorm bij. Wanneer iemand je directe en gevoelige kritiek geeft, dan kan het zijn dat je geraakt wordt waardoor je uit emotie gaat reageren. Neem jezelf altijd voor om heel even adem te halen en dan pas snel en duidelijk te reageren.
3. Maak het persoonlijk, niet aanvallend
Gebruik:
“Ik denk…”
“Ik vind…”
“Voor mij werkt het anders…”
Vermijd:
“Jij snapt het niet.”
“Jij hebt ongelijk.”
“Typisch dat jij dit weer doet.”
Door te wijzen naar een ander zoek je de aanval op. Door het op jezelf te betrekken ontstaat meer rust in de situatie.
Voorbeeld:
“Jij reageert altijd overdreven.”
Rustig weerwoord: “Ik geef gewoon aan hoe ik me hierbij voel.”
Kort. Zacht. Duidelijk.
Wat je beter niet kunt doen als je een weerwoord geeft
Soms werkt een weerwoord averechts.
Meestal gebeurt dat omdat we, in een impuls, één van deze vier dingen doen:
1. Sarcasme
Lijdt bijna altijd tot ruzie.
“Ja hoor, jij hebt natuurlijk overal verstand van.” Of “jij zult het zoals altijd wel weer beter weten”
2. Gaan uitleggen tot je blauw ziet
Hoe meer uitleg hoe zwakker je staat. En uitleg voelt ook vaak als een verdediging terwijl je alleen maar even je grens aangeeft of de situatie verduidelijkt.
3. Terug aanvallen
“Jij doet zelf nooit normaal.” “Kijk eens naar jezelf”
Dan ben je het gesprek kwijt. Het voelt soms wel lekker, alleen het effect is vooral negatief.
4. Niks zeggen terwijl je het wél wilt
Dat zorgt later voor frustratie. Je mond houden terwijl je wel een duidelijke mening hebt, lijdt vooral bij jezelf tot frustratie. Wanneer je in die vergadering toch je zegje hebt gedaan geeft dat achteraf vaak een prettig gevoel.
Beter is: één duidelijke zin, en klaar.
Hoe het begrip weerwoord wordt gebruikt in het onderwijs
In het onderwijs wordt het woord weerwoord vaak gebruikt bij begrijpend lezen en spreekvaardigheid.
Leerlingen leren:
- Hoe je op een ander reageert
- Hoe je een mening onderbouwt
- Hoe je beleefd kunt tegenspreken
In sommige methodes wordt een weerwoord zelfs onderdeel van debat-vaardigheden.
Daar gaat het verder dan alleen iets terugzeggen, leerlingen moeten ook uitleggen waarom.
Maar in het dagelijks leven mag het simpeler.
Je hoeft niet alles te onderbouwen.
Een heldere zin kan genoeg zijn.
En wellicht goed om te beseffen dat de meeste debatten niet veel opleveren. Kijkend naar bijvoorbeeld de 2e kamer zie je vaak verschillen die toegelicht worden. En hoe sterker de verschillen hoe grimmiger de sfeer, maar iets veranderen zal er niet toe leiden. Wel is het soms goed voor bijvoorbeeld zelfvertrouwen en zeker op scholen en in het onderwijs kan dit heel belangrijk zijn.
Wat het verschil is tussen een weerwoord en een tegenargument
Veel mensen denken dat dit hetzelfde is, maar er zit een belangrijk verschil in nuance.
Voorbeeld van een weerwoord:
Een weerwoord is erop gericht om bijvoorbeeld een grens aan te geven of kort helderheid te geven. Een tegenargument is erop gericht om je anders te laten kijken naar je eigen standpunt en deze te willen veranderen.
Een tegenargument zal in de praktijk overigens zelden werken, tenzij iemand er bewust om vraagt of ervoor openstaat. Een weerwoord gaat meer over jezelf in een situatie.
Tips om beter te worden in het geven van een weerwoord
Hier zijn praktische manieren om dit te trainen:
Tip 1 – Gebruik standaardzinnen
Leg een paar korte zinnen klaar in je hoofd. Bijvoorbeeld:
- “Dat klopt niet.”
- “Daar denk ik anders over.”
- “Ik ga niet mee in dat gesprek.”
- “Dat vind ik geen fijne opmerking.”
Hoe meer je ze oefent, hoe sneller ze vanzelf komen. Voorbereiding is het halve werk en vaak kun je bepaalde situaties prima vooraf inschatten.
Tip 2 – Tel tot 10
Door even adem te halen (kort) daalt vaak je emotie en is je reactie vaak een betere en meer doordachte. Ook dit kun je in de praktijk oefenen. Dus in een vergadering of in gesprek mag je best even een korte stilte laten vallen, sterker nog, dit wordt gezien als zeer professioneel.
Tip 3 – Oefen op kleine momenten
Niet pas als er een grote confrontatie is.
Gebruik het bij:
- Een flauwe grap
- Een foute opmerking
- Een onjuiste aanname
Wanneer je het lastig vindt om een weerwoord te geven dan ga je dit in grote en moeilijke situaties zeker niet doen. Kleine stapjes leiden vaak tot groot resultaat.
Tip 4 – Gebruik lichaamstaal
Rechtop staan, rustige stem, normaal volume.
Je hoeft niet boos te kijken om krachtig te zijn. Ongeveer 90% van onze totale communicatie is non-verbaal. Dus krachtig overkomen, en jezelf soms groot maken helpt enorm. Het gaat zelden om wat je zegt, maar wel over hoe je het zegt.
Tip 5 – Weet dat je geen toestemming nodig hebt
Een weerwoord is geen brutaal gedrag.
Het is een teken dat je jezelf serieus neemt.
En neem jezelf vooral ook serieus!
Oefenmomentje: schrijf zelf een kort weerwoord
Stel: iemand zegt tegen jou:
“Je moet niet zo moeilijk doen.”
Wat zou jij kunnen antwoorden?
➡ Schrijf één zin.
Kort, rustig en duidelijk.
Voorbeelden ter inspiratie:
- “Ik doe niet moeilijk, ik geef alleen mijn mening.”
- “Voor mij is dit belangrijk.”
- “Dat vind ik geen fijne opmerking.”
Probeer nu eentje die helemaal van jou is.
CTA
Wanneer je echt wilt leren hoe je een beter weerwoord kunt geven dan is oefenen en voorbereiden een hele mooie stap. Stel iemand zegt iets, hoe wil je dan reageren en wat kan het effect van je reactie zijn? Dit maakt dat je het in de praktijk sneller gaat doen.
Wat ook helpt is om iemand in vertrouwen te nemen die je juist helpt om sneller en beter te reageren. Stel je gaat vooraf naar de voorzitter van een meeting waar jij altijd je mond houdt, overleg dan eens of de voorzitter je kan helpen, door je bewuster het woord te geven bijvoorbeeld.
Genoeg te doen dus!
Martin van Limbeek
